Cập nhật:
Khi động cơ bơm 3 pha mất một pha, máy đang chạy có thể vẫn quay bằng hai pha còn lại nhưng dòng trên hai pha đó tăng lên, cuộn dây nóng nhanh và có thể cháy nếu tủ không cắt kịp. Máy đang đứng mà khởi động khi thiếu pha thì không quay được, chỉ kêu ù. Cách chắc chắn nhất để phát hiện là đo dòng từng pha; cách bảo vệ là thiết bị bảo vệ pha kết hợp bảo vệ quá tải trong tủ.
Mục lục
Mất pha bắt đầu từ đâu
Chỗ cần soát là đường từ tủ tổng tới động cơ: cầu chì đứt một pha, tiếp điểm contactor cháy một cực, đầu cốt lỏng nóng lên rồi đứt, dây bị chuột cắn hoặc trầy chạm. Lưới điện yếu, đường dây dài cũng làm điện áp ba pha dao động. Vì lỗi có thể ở bất kỳ mối nối nào, tủ cần thiết bị theo dõi pha thay vì chỉ trông vào aptomat.
Dấu hiệu bơm đang chạy thiếu pha
- Động cơ kêu ù khác thường, rung hơn mọi khi.
- Nước ra yếu rõ so với lúc bình thường.
- Vỏ động cơ nóng hơn thường lệ dù tải không đổi.
- Đo bằng ampe kìm: dòng ba pha lệch nhau nhiều, hoặc một pha bằng 0.
Muốn đọc được dòng lệch thì phải biết dòng định mức của máy. Ví dụ bơm hố móng Perotac KTZ47.5 (7,5 kW, 3 pha) có dòng định mức 15 A ở 400 V; bơm cánh hở DWO200T (1,5 kW, 3 pha) là 3,5 A ở 400 V. Dòng định mức in trên nhãn động cơ.
Cần tư vấn chọn máy cho đúng việc? Gọi hoặc nhắn Zalo để được hỗ trợ.
Máy nào trên web là 3 pha, máy nào 1 pha
Mất pha chỉ xảy ra với máy 3 pha, nên cần biết đúng máy đang dùng loại nào. Không đoán theo công suất mà đọc theo mã và nhãn:
| Dòng | Bản 3 pha 380V | Bản 1 pha 220V |
|---|---|---|
| Bơm chìm Perotac SS / SSM | SS-750 | SSM-750F (có phao) |
| Bơm cắt rác Perotac WC / WCD | 50WC15-15-1.5 | 50WCD15-15-1.5 |
| Bơm chìm inox Aquaris FS | FS75/40T | FS75/40M |
| Bơm cánh hở Perotac DWO | DWO200T | DWO200M |
Dòng CM và KTZ ghi 3 pha 380V. Khi nhận máy, đọc nhãn của đúng máy để đấu đúng nguồn.
Bảo vệ: hai thiết bị, hai việc khác nhau
Bảo vệ quá tải (rơ le nhiệt hoặc bộ bảo vệ điện tử) cài theo dòng định mức trên nhãn; khi mất pha làm dòng hai pha còn lại tăng, thiết bị này cắt. Bảo vệ pha theo dõi trực tiếp điện áp ba pha, cắt ngay khi mất pha, sai thứ tự pha hoặc điện áp lệch ngưỡng, không cần chờ dòng tăng. Hai thiết bị không thay nhau mà bổ sung cho nhau.
Trên web có tủ HanJin S531 tích hợp chống mất pha, báo quá – thấp dòng và quá – thấp áp, dùng cho bơm 1 pha và 3 pha.
Đảo pha và lệch pha
Đảo pha xảy ra khi thứ tự dây pha bị đổi sau khi sửa điện: động cơ quay ngược, bơm vẫn chạy nhưng nước ra yếu. Cách sửa là cắt điện, đảo hai trong ba dây pha. Lệch pha là khi điện áp ba pha chênh nhau nhiều, dòng các pha lệch và động cơ nóng dần dù chưa mất hẳn pha nào. Nên chọn thiết bị bảo vệ pha theo dõi được cả hai lỗi này.
Khi nhận máy và đấu điện, soát gì
- Nhãn ghi đúng 3 pha 380V hay 1 pha 220V như đơn đặt, đối chiếu với bảng mã ở trên.
- Ghi lại dòng định mức để cài bảo vệ quá tải.
- Chạy thử, đo dòng cả ba pha: các pha phải gần bằng nhau và không vượt định mức.
- Thử bảo vệ pha: ngắt một pha xem tủ có cắt và báo lỗi.
6) Chi phí thiết bị bảo vệ so với chi phí cháy động cơ (07/2026)
Bảng giá tham khảo tại 07/2026 dưới đây cho thấy đầu tư bảo vệ pha chỉ bằng một phần nhỏ so với thiệt hại khi động cơ cháy, chưa tính thiệt hại dừng sản xuất.
| Dòng bơm | Công suất | Lưu lượng | Giá tham khảo |
|---|---|---|---|
| Bơm chìm nước thải (SSm/KTZ) | 0,75–11kW | 12–220 m³/h | 2.010.000 – 54.170.000đ |
| Bơm ly tâm trục ngang (CM) | 1,5–11kW | 18–210 m³/h | 5.410.000 – 84.870.000đ |
| Bơm trục đứng nhiều tầng (CDLF) | 0,75–11kW | 3,5–55 m³/h | 9.890.000 – 120.750.000đ |
| Máy thổi khí con sò / Root | 0,18–11kW | 48–1200 m³/h | 2.420.000 – 108.100.000đ |
| Bơm định lượng hóa chất | — | 10–521 L/h | 4.830.000 – 18.400.000đ |
| Máy khuấy chìm | 0,4–2,2kW | 1,8–6 m³/phút | 14.950.000 – 21.850.000đ |
Câu hỏi thường gặp
Đã có aptomat rồi có cần bảo vệ pha không?
Cần. Aptomat chỉ cắt khi ngắn mạch hoặc quá dòng lớn; mất pha có thể chưa chạm ngưỡng aptomat nhưng vẫn đủ làm cuộn dây quá nhiệt.
Làm sao biết bơm đang thiếu pha?
Nghe tiếng ù, rung tăng, nước yếu; đo dòng từng pha bằng ampe kìm thấy lệch nhiều hoặc một pha bằng 0.
Bơm quay ngược chiều thì xử lý thế nào?
Cắt điện, đảo hai trong ba dây pha rồi chạy thử lại. Việc này chỉ áp cho máy 3 pha.
Máy 1 pha có bị mất pha không?
Không theo nghĩa của máy 3 pha. Máy 1 pha như SSM…F, WCD vẫn cần bảo vệ quá tải và chống chạy khô.
Kết luận
Mất pha làm động cơ 3 pha quá nhiệt nhanh mà máy có thể vẫn chạy, nên phải có thiết bị bảo vệ pha cùng bảo vệ quá tải cài theo dòng định mức. Đo dòng ba pha khi chạy thử và định kỳ để phát hiện sớm. Cần cấu hình tủ cho bơm đang dùng, gọi 0964.329.898.
CÔNG TY TRUNG KIÊN cung cấp bơm kèm tủ bảo vệ mất pha đồng bộ, hotline 0964.329.898, giao và hướng dẫn lắp đặt toàn quốc.
Đừng để động cơ cháy rồi mới lắp bảo vệ. CÔNG TY TRUNG KIÊN — máy bơm công nghiệp kèm giải pháp bảo vệ điện đồng bộ. Hotline: 0964.329.898. CN Hà Nội: Số 5, Ngõ 196 Thạch Bàn, Long Biên. CN HCM: Số 484/5 Khu phố 62, Phường An Phú Đông. Giao hàng toàn quốc.
Bài cùng chủ đề
- Bơm hỏa tiễn là gì? Cấu tạo, lỗi hay gặp và cách dùng đúng
- Bơm đài phun nước: chọn cột áp, lưu lượng và dòng Aquaris 3M
- Nhà thầu M&E mua máy bơm dự án cần chuẩn bị gì
- Tủ bảo vệ bơm: quá dòng, mất pha, chạy khô