Ba con số này quyết định một máy bơm thay thế lắp được vào chỗ cũ hay không, và chúng độc lập với mọi thông số thuỷ lực. Một máy đúng lưu lượng, đúng cột áp, đúng vật liệu vẫn có thể là máy sai nếu một trong ba số này lệch. Chúng cũng là ba số đo được trong nửa giờ.
Số thứ nhất: mặt bích
Mặt bích không chỉ là “cỡ ống”. Cần đối chiếu bốn chi tiết:
| Chi tiết | Cách kiểm |
|---|---|
| Đường kính danh nghĩa | Đọc trên ống hoặc đo |
| Tiêu chuẩn mặt bích | Ảnh hưởng đường kính vòng bu lông |
| Số lỗ bu lông | Đếm |
| Đường kính lỗ và đường kính vòng bu lông | Đo bằng thước |
Hai mặt bích cùng đường kính danh nghĩa nhưng khác tiêu chuẩn thì vòng bu lông khác nhau và không lắp trực tiếp được. Đây là lỗi rất hay gặp và chỉ lộ ra khi hai mặt bích đã đối diện nhau.
Số thứ hai: bệ móng và bu lông neo
| Chi tiết | Cách kiểm |
|---|---|
| Khoảng cách bu lông theo chiều dài | Đo tâm tới tâm |
| Khoảng cách bu lông theo chiều ngang | Đo tâm tới tâm |
| Đường kính bu lông | Đo hoặc đọc cỡ ren |
| Chiều cao bu lông nhô lên | Quyết định chân đế dày bao nhiêu thì vừa |
| Độ phẳng mặt bệ | Thước thẳng và thước lá |
| Tình trạng bê tông | Nứt, vỡ, hay còn tốt |
Nếu chân đế máy mới lệch so với bu lông cũ, có hai hướng: khoan cấy bu lông mới hoặc làm bản đế chuyển. Cả hai đều làm được, nhưng cả hai đều cần chuẩn bị trước ngày dừng máy.
Số thứ ba: chiều cao tâm trục
Đây là khoảng cách từ mặt bệ tới tâm trục bơm, và nó quyết định tâm mặt bích của máy mới có trùng với tâm ống hiện có hay không.
- Máy mới cao hơn: phải hạ bệ, hoặc nâng ống, hoặc dùng đoạn nối lệch tâm.
- Máy mới thấp hơn: kê bản đế cho đủ chiều cao, nhưng phải kê đúng cách để không mất độ cứng.
- Lệch nhỏ vẫn ép lắp được nhưng sẽ tạo ứng suất lên mặt bích và làm lệch trục.
Cách xử lý bằng bản đế kê là cách thường dùng, nhưng bản đế phải phẳng, đủ dày và tiếp xúc đều — kê bằng vài miếng tôn mỏng chồng lên nhau là cách làm gây rung.
⚠️ Điều kiện dừng
Đừng ép mặt bích cho vừa khi có lệch, dù lệch nhỏ. Ứng suất do ép truyền vào thân bơm, làm lệch trục, mòn phớt sớm và mòn vòng bi. Kiểu hỏng này xuất hiện sau vài tháng và rất khó truy nguyên nếu không ai nhớ lần lắp đã phải ép. Có lệch thì làm đoạn nối chuyển.
Cách đo tại hiện trường khi máy còn đang chạy
Nhiều số đo lấy được mà không cần dừng máy:
- Cỡ và tiêu chuẩn mặt bích: đo đường kính ngoài, đếm lỗ, đo vòng bu lông.
- Khoảng cách tâm hai mặt bích: đo dọc theo trục ống.
- Chiều cao từ mặt bệ tới tâm trục: đo tới tâm khớp nối hoặc tâm cổ trục.
- Khoảng cách bu lông neo: đo phần nhìn thấy được quanh chân đế.
- Khoảng trống quanh máy: đo bằng thước dây.
- Chụp ảnh mọi mặt của cụm máy và bệ.
Chỉ độ phẳng bệ và tình trạng bê tông dưới chân đế là phải chờ tháo máy mới kiểm được — nên hai mục đó cần có phương án dự phòng sẵn.
Bảng đối chiếu nên lập trước khi đặt hàng
| Hạng mục | Máy cũ hoặc hiện trường | Máy mới theo bản vẽ | Khớp? |
|---|---|---|---|
| Cỡ mặt bích hút | |||
| Tiêu chuẩn mặt bích hút | |||
| Cỡ mặt bích đẩy | |||
| Tiêu chuẩn mặt bích đẩy | |||
| Khoảng cách tâm hai mặt bích | |||
| Chiều cao tâm trục | |||
| Khoảng cách bu lông neo, chiều dài | |||
| Khoảng cách bu lông neo, chiều ngang | |||
| Đường kính bu lông neo | |||
| Kích thước bao | |||
| Khối lượng |
Mọi ô “không khớp” phải có một dòng xử lý kèm theo, và dòng xử lý đó phải hoàn thành trước ngày dừng máy.
Đoạn nối chuyển: những điều cần lưu ý
- Làm bằng vật liệu phù hợp với chất lỏng và áp suất làm việc.
- Càng ngắn càng tốt, vì nó cũng tạo tổn thất.
- Không dùng đoạn chuyển để bù lệch tâm nhiều — lệch nhiều thì nên sửa gối đỡ ống.
- Cần giá đỡ riêng nếu đoạn chuyển nặng.
- Thử kín trước khi giao dây chuyền.
Đoạn chuyển làm vội thường thành điểm rò và điểm yếu của cả tuyến, nên nó đáng được làm cẩn thận như một chi tiết chính thức.
Ví dụ có ghi rõ giả định
Giả định: máy mới cùng cỡ mặt bích với máy cũ, nhưng khoảng cách tâm hai mặt bích ngắn hơn máy cũ một khoảng, và chiều cao tâm trục cao hơn một chút.
Cách đọc: khoảng cách tâm ngắn hơn nghĩa là sẽ có khe hở giữa mặt bích máy và mặt bích ống, cần một đoạn bù. Chiều cao tâm trục cao hơn nghĩa là tâm ống và tâm mặt bích lệch theo phương đứng, cần hạ bệ hoặc dùng đoạn nối có bù lệch. Cả hai đều xử lý được, nhưng cả hai phải làm xong trước ngày dừng. Tình huống là giả định để minh hoạ, không phải trường hợp của công trình bạn.
Câu hỏi hay gặp
Lệch bao nhiêu thì chấp nhận được? Hướng dẫn của từng model có dung sai riêng cho căn chỉnh. Nguyên tắc chung là mặt bích phải áp vào nhau tự nhiên, không phải kéo bằng bu lông.
Bản đế chuyển có làm giảm độ cứng không? Có nếu làm mỏng hoặc tiếp xúc không đều. Bản đế nên đủ dày, phẳng, và tiếp xúc toàn bộ với mặt bệ.
Khoan cấy bu lông mới vào bệ cũ có an toàn không? Được nếu bê tông còn tốt và khoảng cách tới mép đủ. Cần kiểm tình trạng bê tông trước và chọn loại keo cấy phù hợp.
Máy mới nặng hơn máy cũ nhiều thì sao? Cần kiểm khả năng chịu tải của bệ và của sàn, nhất là với phòng máy trên tầng. Đây là mục nên hỏi bộ phận kết cấu chứ không tự quyết.
Cần hỗ trợ
Gửi: số đo mặt bích hai đầu kèm tiêu chuẩn, khoảng cách tâm hai mặt bích, chiều cao tâm trục, khoảng cách và đường kính bu lông neo, ảnh cụm máy và bệ từ nhiều hướng, bản vẽ máy mới nếu đã có. Bộ phận kỹ thuật lập bảng đối chiếu và chỉ ra những gì cần gia công trước.
Xem dải máy tại bơm công nghiệp trục ngang và bơm trục đứng Perotac.
Liên hệ: Thảo — 0962221587 (gọi hoặc Zalo cùng số). Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Hà Nội Thịnh Vượng.