Khi thay bơm trong nhà máy, nguồn dữ liệu đáng tin nhất không phải hồ sơ thiết kế mà là chính cái máy đang chạy. Hồ sơ thiết kế nói dây chuyền được tính để chạy ở đâu; máy đang chạy nói dây chuyền thực sự đang chạy ở đâu. Sau vài năm, hai con số đó thường không còn trùng nhau.
Vì sao hồ sơ thiết kế hay lệch thực tế
- Đường ống đã thêm nhánh hoặc đổi tuyến qua các đợt cải tạo.
- Ống đã bám cặn, tiết diện thực nhỏ lại.
- Nhu cầu sản xuất đã đổi so với lúc thiết kế.
- Van đã được chỉnh lại và không ai ghi.
- Bản thân máy đã mòn, không còn cho đúng đường đặc tính ban đầu.
Vì vậy đặt máy thay thế theo đúng thông số trong hồ sơ thiết kế là cách phổ biến để nhận về một máy không khớp với hệ thống hiện tại.
Bộ số cần đo trên máy đang chạy
| # | Số liệu | Dụng cụ |
|---|---|---|
| 1 | Áp suất đầu đẩy | Đồng hồ tại cổ đẩy |
| 2 | Áp suất đầu hút | Đồng hồ tại cổ hút, hoặc đo mực nước nguồn |
| 3 | Dòng điện từng pha | Ampe kìm |
| 4 | Điện áp ba pha khi máy chạy | Đồng hồ đo |
| 5 | Lưu lượng | Đồng hồ lưu lượng, hoặc đo gián tiếp |
| 6 | Vị trí van trên tuyến | Quan sát, chụp ảnh |
| 7 | Nhiệt độ vỏ động cơ | Sau khi chạy ổn định |
| 8 | Tốc độ quay, nếu có biến tần | Đọc trên biến tần |
Mục 1 trừ mục 2 cho biết cột áp máy đang tạo ra. Mục 5 cho lưu lượng. Hai con số đó là điểm làm việc thật, và đó mới là đầu bài cho máy thay thế.
⚠️ Điều kiện dừng
Nếu van trên đường đẩy đang bị bóp một phần, đừng lấy số đo đó làm điểm làm việc mục tiêu cho máy mới. Van bóp nghĩa là hệ đang đốt bỏ một phần cột áp. Đặt máy mới theo con số đó là mua lại chính cái lãng phí ấy. Cần ghi rõ tình trạng van khi đo, và tính lại điểm làm việc khi van mở hết.
Đo lưu lượng khi không có đồng hồ
Không phải nhà máy nào cũng có đồng hồ lưu lượng trên tuyến. Vài cách đo gián tiếp:
- Đo thời gian đầy một thể tích đã biết — bể, thùng, hoặc phần dâng của bể có tiết diện biết trước.
- Đo thời gian rút một thể tích đã biết khi bơm hút từ bể kín.
- Đọc ngược từ đường đặc tính của máy hiện tại, dựa trên cột áp đo được — chỉ dùng khi máy còn mới và chưa mòn nhiều.
- Đo qua công suất điện và đối chiếu với đường công suất của model — cách này thô nhưng cho một khoảng ước lượng.
Cách 1 và 2 đáng tin nhất. Cách 3 và 4 chỉ nên dùng để kiểm chéo, vì chúng giả định máy vẫn đúng đường đặc tính.
Ghi cả bối cảnh, không chỉ con số
| Bối cảnh | Vì sao cần |
|---|---|
| Dây chuyền đang chạy ở mức nào | Lưu lượng thay đổi theo tải sản xuất |
| Giờ đo | Nhiều nhà máy có giờ cao điểm và giờ thấp điểm |
| Có máy nào khác chạy song song không | Ảnh hưởng áp và lưu lượng |
| Van nào đang ở vị trí nào | Quyết định cách đọc số đo |
| Mực nước hoặc áp nguồn cấp | Đầu vào của cột áp |
| Nhiệt độ chất lỏng | Ảnh hưởng đặc tính bơm |
Thiếu bối cảnh thì con số vẫn đúng nhưng không dùng được, vì không biết nó ứng với trạng thái nào của nhà máy.
Đo ở nhiều thời điểm, không chỉ một lần
Điểm làm việc của bơm trong nhà máy hiếm khi cố định. Nên đo ít nhất ở:
- Tải sản xuất cao nhất thường gặp.
- Tải thấp hoặc lúc dây chuyền chạy cầm chừng.
- Một thời điểm trung bình trong ca.
Ba điểm này cho một dải chứ không cho một điểm, và máy thay thế nên làm việc tốt trên cả dải đó, không chỉ tại một điểm.
Từ số đo tới đầu bài cho máy mới
- Tính cột áp thật từ chênh áp hai đầu.
- Ghi lưu lượng thật ở từng mức tải.
- Nếu van đang bóp, ước lượng lại cột áp khi van mở hết.
- Cộng thêm dự phòng hợp lý cho phần ống bám cặn sẽ tăng theo năm.
- Đối chiếu với nhãn máy cũ để biết máy cũ đang chạy gần hay xa điểm định mức.
- Gửi cả dải làm việc cho bên bán, không chỉ một điểm.
Bước 5 hay cho một phát hiện có giá trị: máy cũ chạy xa điểm định mức nghĩa là nó vốn đã không phù hợp, và thay đúng model cũ sẽ lặp lại vấn đề.
Ví dụ có ghi rõ giả định
Giả định: một bơm trong dây chuyền chạy đã nhiều năm, hồ sơ thiết kế ghi một cặp lưu lượng và cột áp, nhưng đo thực tế thấy áp đẩy cao hơn hẳn con số thiết kế trong khi van đẩy đang mở hết.
Cách đọc: áp cao hơn thiết kế với van mở hết thường là dấu hiệu tổn thất trên tuyến ống đã tăng — do thêm nhánh, đổi tuyến, hoặc ống bám cặn. Đặt máy mới theo con số thiết kế cũ sẽ cho máy thiếu cột áp. Việc nên làm là đặt theo số đo thực tế, đồng thời xem lại tuyến ống, vì phần tổn thất tăng thêm cũng là tiền điện mỗi ngày. Tình huống là giả định để minh hoạ, không phải trường hợp của công trình bạn.
Câu hỏi hay gặp
Máy cũ đã hỏng, không đo được thì sao? Dùng nhãn máy cũ làm tham chiếu, cộng với đo tĩnh: chênh cao, chiều dài và cỡ ống, số co và van. Kém chính xác hơn nhưng vẫn tốt hơn là lấy hồ sơ thiết kế cũ.
Cần đồng hồ áp mới thì lắp ở đâu? Lắp tại điểm trích gần cổ hút và gần cổ đẩy. Đây là hai điểm nên có sẵn trong mọi cụm bơm nhà máy, vì chúng phục vụ cả việc theo dõi định kỳ.
Dây chuyền không dừng được để lắp đồng hồ thì làm sao? Nhiều tuyến có sẵn điểm trích để đo. Nếu không có thì việc lắp điểm trích nên đưa vào cửa sổ dừng gần nhất, dù là để chuẩn bị cho lần thay máy sau.
Có cần đo cả khi mới lắp máy mới không? Có, và đó là bộ số quan trọng nhất: nó là mốc để so trong suốt đời máy mới.
Cần hỗ trợ
Gửi: nhãn máy cũ, áp suất hai đầu đo được, dòng ba pha, điện áp tại tủ, lưu lượng đo hoặc ước lượng kèm cách đo, vị trí van khi đo, mức tải sản xuất lúc đo, sơ đồ tuyến ống. Bộ phận kỹ thuật quy ra điểm làm việc thật và đề xuất máy phù hợp với cả dải làm việc.
Xem dải máy tại bơm công nghiệp trục ngang và bơm trục ngang Perotac.
Liên hệ: Thảo — 0962221587 (gọi hoặc Zalo cùng số). Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Hà Nội Thịnh Vượng.